Taşyünü sandviç panelin çekirdeği A1 yanmazdır, panelin bütünü A2-s1, d0 sınıfına ulaşır; karşılığında PUR panele göre daha ağır, daha kalın ve daha pahalıdır.
Taşyünü sandviç panel, iki metal yüzün arasına köpük yerine volkanik kayaçtan elde edilen taşyünü çekirdek konarak üretilen yanmaz bir çatı ve cephe panelidir. Çekirdeği A1 sınıfı yanmaz malzemedir, panelin bütünü ise A2-s1, d0 yangın tepki sınıfına ulaşır. Yangın yükü yüksek tesislerde bu nedenle ilk seçenektir.
Bedeli de vardır: taşyünü panel aynı kalınlıktaki poliüretan panele göre daha ağır, daha pahalıdır ve aynı ısı yalıtımı için daha kalın olmalıdır. Hangi durumda bu farkı ödemeye değdiğini anlamak için önce taşyünü çekirdeğin neden yanmadığını, sonra hangi tesislerin buna gerçekten ihtiyaç duyduğunu konuşmak gerekir.
Bir yangın senaryosunda ne olur?
Örnek bir mobilya atölyesi düşünelim. İçeride talaş, vernik, sünger ve ahşap stoku var. Bir kıvılcımla başlayan yangın birkaç dakika içinde tavana ulaşır ve sıcak gazlar çatının iç yüzünde yayılır. Bu noktada çatı panelinin çekirdeği belirleyici olur.
Köpük çekirdekli bir panel, metal yüz ısındıkça içten bozunur. Doğru formüllü PIR köpük kömürleşerek yangının ilerlemesini yavaşlatabilir, ama yanmaz malzeme değildir. Öte yandan taşyünü çekirdek 1000 °C'nin üzerindeki sıcaklıklara dayanır, alevi beslemez ve yanarken damlamaz. Panel metal yüzleri ısınsa bile çekirdek yangını bir panelden ötekine taşımaz. Duman tarafı da önemlidir: yangında can kayıplarının önemli bölümü alevden değil dumandan kaynaklanır. Az duman üreten bir kabuk, tahliye için gereken birkaç dakikayı kazandırır. Kalınlığa bağlı olarak 60 ile 120 dakika arasında yangın dayanımı sağlanabilmesi bu özelliğe dayanır.
Volkanik kökenli çekirdek neden yanmaz?
Malzeme, bazalt ve diyabaz gibi volkanik kayaçların çok yüksek sıcaklıkta eritilip ince liflere dönüştürülmesiyle üretilir. Lifler az miktarda bağlayıcıyla bir arada tutulur. Ana malzeme zaten bir kez erimiş kaya olduğu için yanacak organik bir yapısı yoktur. TS EN 13501-1'e göre en üst sınıf olan A1, yani yanmaz malzeme sınıfında yer alır.
Burada sık karışan bir nokta var. Piyasada "A1 sınıfı panel" ifadesi sık kullanılır, ama A1 genellikle çekirdeğin sınıfıdır. Panelin tamamı, yüzeydeki boya ve yapıştırıcı katmanları da hesaba katıldığında A2-s1, d0 sınıfına girer. Bu da pratikte yanmaz panel olarak kabul edilen sınıftır; "s1" düşük duman, "d0" yanan damlacık olmaması anlamına gelir.
Yoğunluk ve ses yalıtımı ne sağlar?
Panellerde kullanılan taşyünü, şilte hâlindeki çatı arası yalıtımından çok daha yoğundur. Örneğin kepli taşyünü çatı panelinde çekirdek yoğunluğu 100 (±10) kg/m³ olarak verilir. Çoğu üretimde taşyünü levhalar şeritler hâlinde kesilip lifleri yüzeye dik gelecek biçimde dizilir; böylece panel üzerinde yürünebilecek basınç dayanımı kazanır.
Yoğun lif yapısının bir yan faydası ses yalıtımıdır. Membranlı taşyünü çatı panelinde ses izolasyon indeksi yaklaşık 34 dB, ses yutma katsayısı 0,45'e kadar verilir. Pres, kompresör ya da dokuma tezgâhı çalışan bir tesiste bu, hem çalışanların konforu hem de komşu yapılara giden gürültü açısından fark edilir bir iyileşmedir.
Su buharını geçirmesi de ayrı bir özelliktir; buhar difüzyon direnç katsayısı μ = 1'dir. Hidrofobik, yani su itici olarak üretilen çekirdek, nemin içeride birikmesine izin vermez. Yine de panel uçlarındaki açık lifler şantiyede yağmura karşı korunmalıdır.
Ağırlık ve fiyat dezavantajı ne kadar?
Ağırlık farkını rakamla görmek kolay. 100 mm kalınlıkta, 40 kg/m³ yoğunluklu PUR çekirdek metrekarede yaklaşık 4 kg tutar. Aynı kalınlıkta 100 kg/m³'lük taşyünü çekirdek 10 kg'dır. Sacları eklediğinizde taşyünü sandviç panel metrekarede 17-18 kg'a çıkarken PUR panel 11-12 kg civarında kalır. 2.000 m²'lik bir çatıda bu, taşıyıcıya binen yaklaşık 12 tonluk ek yük demektir.
Isı yalıtımında da fark vardır. Isı iletkenliği taşyünü çekirdekte yaklaşık 0,033-0,036 W/mK, PUR'da ise 0,022-0,024 W/mK'dir. Aynı yalıtım değerine ulaşmak için taşyünü panelin kabaca 1,5 kat kalın olması gerekir. Hammadde, ağırlık ve kalınlık birleşince taşyünü panel, köpüklü panellere göre belirgin biçimde pahalı bir gruba düşer. Fiyatı etkileyen diğer kalemleri sandviç panel fiyatları yazısında ayrıntılı ele aldık.
Hangi tesisler taşyünü panele ihtiyaç duyar?
Yangın yükü yüksek, yani içinde çok miktarda yanıcı malzeme bulunan yapılar ilk sıradadır. Mobilya ve ahşap işleme, tekstil, kâğıt ve ambalaj, plastik ve kimya tesisleri, yanıcı ürün depolayan lojistik binaları, enerji ve elektrik tesisleri tipik örneklerdir. Kompartımanları ayıran yangın duvarlarında da taşyünü paneller kullanılır.
Zorunluluk çoğu zaman üç kaynaktan gelir: yangın yönetmeliği kapsamındaki proje şartları, sigorta şirketinin risk değerlendirmesi ve yatırımcının kendi şartnamesi. Hangi sınıfın ve kaç dakikalık dayanımın istendiği projeye göre değişir; bu kararı yangın danışmanı ve yetkili idare verir. Tedarik tarafında ise ürünün teknik föyündeki sınıf ve test belgesi esas alınmalıdır.
Her zaman tüm binanın taşyünüyle kaplanması gerekmez. Örneğin idari bölümü ayrı bir yangın kompartımanında olan bir üretim tesisinde, yangın danışmanı yalnız üretim holünün çatı ve duvarlarında, ya da kompartıman sınırlarında taşyünü panel isteyebilir. Ofis kısmında poliüretan panel kullanılabilir. Bu tür karma çözümler maliyeti dengeler, ama sınırların net çizilmesini ve detayların proje aşamasında onaylanmasını gerektirir.
Hangi taşyünü sandviç panel nerede kullanılır?
Düşük eğimli çatılar için 1000 N5 Membranlı Taşyünü geliştirilmiştir. Üst yüzü PVC ya da TPO membranla kaplıdır ve membran türüne göre %1,5 ile %7 arasındaki eğimlerde kullanılabilir. 40 ile 150 mm arasında üretilir.
Standart eğimli çatılarda vida sızdırmazlığı öncelikliyse 1000 R5 Taşyünü Kepli panel bir seçenektir. Beş hadveli formu geniş açıklıkları geçer, kep profili bağlantı elemanlarını örter ve en az %7 eğim ister. Çekirdek kalınlığı 50 ile 120 mm arasında, toplam panel kalınlığı 85 ile 155 mm arasındadır.
Cephede ise W 1000 Taşyünü cephe paneli gizli vidalı birleşimiyle 50 ile 200 mm arasında kalınlıklarda kullanılır. Çatı ile cepheyi aynı yangın sınıfında tutmak, binanın kabuğunda zayıf bir halka bırakmamak açısından önemlidir. Panel tiplerinin genel mantığını sandviç panel nedir yazısında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Panel su alırsa ne olur?
Panel içindeki çekirdek iki metal yüz arasında kapalıdır ve hidrofobik üretilir. Risk montaj sırasındadır: uçları açık paneller yağmurda bırakılmamalı, kesim yerleri ve birleşimler sızdırmazlık detaylarıyla kapatılmalıdır.
Isı yalıtımında PUR kadar iyi mi?
Aynı kalınlıkta hayır. Isı iletkenliği yaklaşık 1,5 kat yüksek olduğundan aynı U değerine ulaşmak için daha kalın panel gerekir. Bunun karşılığında yangın ve ses performansı kazanırsınız.
REI 120 için hangi kalınlık gerekir?
Dayanım süresi panel kalınlığına, birleşim detayına ve test edilen sisteme bağlıdır. Kesin değer için ürünün teknik föyündeki test sonuçlarına bakılmalı, proje şartıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Bir tesis için yangın güvenliği pazarlık konusu değilse, taşyünü sandviç panelin getirdiği ek ağırlık ve maliyet doğru bir yatırımdır. Tesisinizin kullanımını ve proje şartlarını teklif formu üzerinden paylaşırsanız Zintra ekibi çatı ve cephe için uygun taşyünü panel kombinasyonunu birlikte belirleyebilir.