Metal kiremit, kiremit formunda preslenmiş boyalı galvaniz çelik levhadır; metrekaresi yaklaşık 4-5 kg gelir, en az 12° eğim ister ve doğru çatı altı katmanı gerektirir.
Metal kiremit, galvaniz çelik levhanın kiremit dalgası formunda preslenip boyanmasıyla üretilen hafif bir çatı kaplamasıdır. Uzaktan bakıldığında klasik bir kiremit çatı gibi görünür, ama metrekaresi yaklaşık 4-5 kg gelir. Aynı alanı kaplayan kil kiremit ise 40-50 kg yük getirir.
Bu hafiflik, konut ve villa çatılarında metal çatı kiremidini hızla yaygınlaştırdı. Yine de her malzeme gibi onun da dürüstçe konuşulması gereken sınırları var: yağmur sesi, yoğuşma ve uygulama hassasiyeti. Aşağıda hem avantajları hem de bu sınırları rakamlarla anlatıyoruz.
Metal kiremit hangi katmanlardan oluşur?
Bir levhanın kesitini büyüteçle incelediğinizi düşünün. Ortada genellikle 0,5 mm kalınlığında çelik çekirdek vardır; levhaya şeklini ve dayanımını bu katman verir. Çeliğin iki yüzünü çinko kaplar. Zintra'nın kiremit gamında bu çinko miktarı kaplama tipine göre 275 ile 350 g/m² arasındadır ve korozyona karşı ilk savunma hattıdır.
Çinkonun üstüne astar, onun üstüne de renkli son kat gelir. Son katın dokusu ürünün karakterini belirler. Yarı parlak grenli, dokulu saten ya da iri taneli mat yüzeyler bulunur. Mat yüzeyler güneşi daha az yansıtır ve kil kiremide daha yakın bir görünüm verir; parlak yüzeyler ise ilk günkü canlılığını farklı biçimde taşır.
Kaplama seçimi aynı zamanda ömür seçimidir. Çinko miktarı 350 g/m² olan kaplamalar, 275 g/m² olanlara göre daha kalın bir koruma tabakası taşır ve tuzlu ya da nemli havaya daha uzun dayanır. Denize yakın bir yazlık ile iç bölgedeki bir köy evi aynı kaplamayı istemez. Renk kartelasına bakmadan önce binanın bulunduğu ortamı konuşmak, yıllar sonra karşılaşılacak sürprizleri önler.
Levhanın formu da işlevseldir. İskandinavya metal çatı kiremidinde profil yüksekliği 29 mm, modül uzunluğu 350 mm'dir. Tek levha 1145 mm genişlik ve 700 mm uzunluk kaplar, yani 0,802 m². Basamak hattına gizlenen ek detayları sayesinde levhalar arasındaki derzler dışarıdan neredeyse görünmez.
Ne kadar hafif ve bu neden önemli?
İskandinavya'da tek levha 3,7 kg'dır. 0,802 m²'ye bölündüğünde metrekare ağırlığı yaklaşık 4,6 kg çıkar. 150 m²'lik bir konut çatısını ele alalım. Bu çatıda kaplama ağırlığı yaklaşık 690 kg olur. Aynı çatı 45 kg/m²'lik kil kiremitle kaplansa 6.750 kg yük oluşur. Aradaki 6 tonluk fark, bir minibüsün birkaç katı ağırlığa denk gelir.
Hafif çatı, taşıyıcı ahşap ya da çelik elemanların daha ince kesitle çözülebilmesi demektir. Deprem sırasında binanın en üst noktasındaki kütle azaldığı için yapıya etkiyen yatay kuvvet de azalır. Mevcut bir binada çatı yenilerken ağır kiremitten hafif kiremide geçmek, taşıyıcıyı rahatlatan bir değişikliktir. Yine de taşıyıcının durumu mutlaka bir inşaat mühendisine kontrol ettirilmelidir.
Minimum eğim ve çatı altı nasıl olmalı?
Önerilen minimum çatı eğimi bu levhalarda genellikle 12°'dir; yüzde olarak bu yaklaşık %21'e denk gelir. Daha düşük eğimde rüzgârlı yağmur bindirmelerin arasından içeri itilebilir. Eğimi 12°'nin altında kalan bir çatıda kenet ya da membranlı panel gibi sistemlere bakmak gerekir.
Çatı altı katmanları, kaplama kadar önemlidir. Tipik bir uygulamada mertekler üzerine OSB ya da tahta kaplama, onun üstüne su yalıtım örtüsü, sonra kontra çıta ve yatay taşıyıcı çıtalar gelir. Kontra çıtanın oluşturduğu boşluk, kiremidin altında havanın dolaşmasını sağlar; bu dolaşım yoğuşma suyunun birikmesini engeller.
Montajı neden hızlıdır?
Kil kiremitte usta çatıya yüzlerce parçayı tek tek taşır. Modüler levhada ise her parça neredeyse 1 m² kaplar. 150 m²'lik çatı için yaklaşık 187 levha yeterlidir, bu da tek bir paletin içine sığar: bir palette 245 levha bulunur ve bu miktar 196 m² kaplama alanına karşılık gelir.
Levhalardaki önceden kesilmiş montaj noktaları vidanın nereye geleceğini gösterir ve boyaya zarar verilmesini önler. Hafif levha rüzgârlı havada bile kolayca kaldırılır. Sonuçta iki kişilik bir ekip, kil kiremitle kıyaslanmayacak bir hızda çatıyı kapatabilir. Asıl zaman alan kısım mahya, dere, baca ve saçak gibi detay noktalarıdır.
Metal çatı kiremidinin sınırları neler?
İlk sınır sestir. İnce bir metal yüzeye düşen yağmur, altında hiçbir katman yoksa belirgin bir tıkırtı yapar. OSB, çatı altı örtüsü ve çatı arasındaki ısı yalıtımı bu sesi büyük ölçüde emer. Doğru katmanlarla yapılmış bir konutta sorun yaşanmaz, ama çıplak çıta üzerine yapılan uygulamada ses fark edilir.
İkinci sınır yoğuşmadır. Gece saatlerinde metal yüzey hızla soğur. Alttaki ılık ve nemli hava bu soğuk yüzeye değerse damlacıklar oluşur. Havalandırma boşluğu, mahyada hava çıkışı ve iç tarafta buhar kontrolü bu riski ortadan kaldırır. Katmanlardan biri atlanırsa sorun birkaç kış içinde kendini gösterir.
Levha geometrisi de bu konuda yardımcı olabilir. İskandinavya'daki Anti-Cap detayı, levhalar arasındaki derzleri su girişine karşı korurken altta havanın dolaşmasına izin verir ve oluşan nemin dışarı tahliyesini kolaylaştırır. Yine de hiçbir levha detayı, eksik bırakılmış bir havalandırma boşluğunun yerini tutmaz.
Üçüncü sınır uygulama hassasiyetidir. Levha kesiminde taşlama kullanmak boyayı yakar ve pas lekesi bırakır. Çatıda yürürken dalga tepelerine basmak levhayı ezebilir. Vida fazla sıkılırsa conta bozulur. Bu hataların çoğu, metal çatılardaki en sık yapılan uygulama hataları arasında yer alır.
Hangi binalar için uygundur?
Müstakil konutlar, villalar, yazlıklar ve çatı yenileme işleri metal kiremidin doğal alanıdır. Klasik görünümü korumak isteyenler için Zintra Centro gibi dengeli profilli modeller, daha rafine bir çizgi arayan prestij projeleri için Zintra Platino gibi seçenekler bulunur. Modern konutlarda düz ve düşük profilli formlar tercih edilir. Kiremit çeşitlerini genel tabloda görmek isterseniz çatı kaplama çeşitleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Büyük endüstriyel çatılar için ise en iyi seçenek değildir. Orada yalıtımı da üstlenen sandviç panel ya da kenet sistemler daha mantıklıdır. Çelik kiremit, kırımı bol, insan ölçeğindeki konut çatılarında en iyi sonucu verir.
Seçim yaparken yalnız levhaya değil, sistemin tamamına bakın. Mahya, saçak, dere, rüzgâr kenarı ve baca dönüşü parçalarının aynı renk ve kaplamada temin edilebilmesi, çatının bitmiş görüntüsünü doğrudan etkiler. Oluk ve iniş borularının da kiremit rengiyle uyumlu seçilmesi, saçak hattında yama gibi duran parçaların önüne geçer.
Sık sorulan sorular
Metal kiremit paslanır mı?
Çelik çekirdek çinko ve boya katmanlarıyla korunduğu için normal koşullarda paslanmaz. Risk, kaplamanın zarar gördüğü yerlerdedir: kesim kenarları, derin çizikler ve taşlama çapaklarının değdiği noktalar. Söz konusu noktalara rötuş boyası uygulanmalıdır.
Yıldırım riski metal çatıda artar mı?
Hayır, metal kaplama yıldırım düşme olasılığını artırmaz; bu olasılık binanın yüksekliği ve konumuyla ilgilidir. Paratoner ve topraklama ihtiyacı binanın elektrik projesinde belirlenir.
Eski kiremitlerin üzerine metal kiremit döşenebilir mi?
Önerilmez. Eski kiremitler sökülmeli, altındaki ahşap kontrol edilmeli ve çatı altı katmanları yenilenmelidir. Böylece hem gereksiz yükten kurtulur hem de gizli çürükleri görürsünüz.
Hafif, hızlı ve uzun ömürlü bir çatı arıyorsanız metal kiremit güçlü bir aday; yeter ki eğim, havalandırma ve çatı altı katmanları baştan doğru kurulsun. Çatı ölçünüzü ve tercih ettiğiniz modeli teklif formu üzerinden iletirseniz levha adedi ve aksesuar listesini birlikte çıkarabiliriz.